Zonnepanelen op plat dak: opbrengst

Wat levert een platte opstelling met zonnepanelen op? Begin juni 2023 heb ik 12 extra zonnepanelen laten plaatsen op onze overkapping. In deze blog kijk ik terug op het eerste jaar, inclusief opbrengst en mijn ervaringen.

Waarom ik koos voor een platte opstelling

Ik heb gekozen voor ultralichte panelen en een platte opstelling, zonder traditionele standaarden. De belangrijkste reden hiervoor is dat een overkapping minder geschikt is voor constructies met ballast, zoals stoeptegels.

Die zijn nodig om panelen stormvast te plaatsen, maar zorgen ook voor extra gewicht en windbelasting. Met een lage, vlakke montage blijft het geheel juist stabiel en licht.

Platte opstelling op overkapping

Voordelen van een lage hellingshoek

Daarnaast spelen dezelfde afwegingen als bij een plat dak. Een lagere hellingshoek betekent minder windgevoeligheid, minder materiaal en lagere kosten.

Het verschil in opbrengst is beperkt en weegt in mijn ogen niet op tegen de nadelen van een hoge opstelling.

Ook schaduw en ruimtegebruik zijn belangrijk. Bij een lage hellingshoek kunnen panelen dichter op elkaar worden geplaatst zonder dat ze elkaar in de winter in de schaduw zetten. Hierdoor passen er meer panelen op hetzelfde oppervlak.

Tot slot is ook het uiterlijk een factor. Panelen met een hoge hellingshoek vallen meer op, terwijl een platte opstelling juist strak en onopvallend oogt.

Mijn totale installatie

Samen met de 18 zonnepanelen uit 2010 liggen er nu in totaal 30 panelen met een vermogen van 10.200 Wp. Hiervoor heb ik ook de omvormer vervangen, omdat de oude onvoldoende capaciteit had.

Opbrengst na 1 jaar

Na één jaar gebruik is de opbrengst uitgekomen op 8.900 kWh. Dat betekent een rendement van ongeveer 87% ten opzichte van het geïnstalleerde vermogen.

Dit resultaat ligt volledig in lijn met de verwachting, rekening houdend met de lage hellingshoek en de oriëntatie van het systeem.

Opbrengst van juni 2023 tot mei 2024

Mijn conclusie

Een platte opstelling is voor mijn situatie een bewuste keuze geweest waarbij stabiliteit, kosten en uitstraling zwaarder wegen dan een iets hogere opbrengst.

Update 2026:

In 2025 was de opbrengst opvallend hoog. Volgens de data van mijn Growatt-omvormer heb ik in totaal 9.623,5 kWh opgewekt.

Dat ligt duidelijk boven de 8.900 kWh uit het eerste jaar en komt neer op een rendement van ongeveer 94% ten opzichte van het geïnstalleerde vermogen van 10.200 Wp. Daarmee presteert het systeem beter dan mijn verwachtingen, zeker gezien de platte opstelling en de oriëntatie.

Dit bevestigt voor mij dat de keuze voor een lage hellingshoek in de praktijk goed uitpakt. Het kleine verlies in theoretische opbrengst wordt ruimschoots gecompenseerd door de stabiliteit, lagere kosten en het efficiëntere gebruik van het beschikbare oppervlak.

In combinatie met mijn inzichten rondom salderen en terugleverkosten wordt het bovendien steeds duidelijker dat niet alleen de opwek telt, maar vooral hoe je die energie zelf benut.

Elektrisch rijden en V2G

In deze blog beschrijf ik mijn ervaring met elektrisch rijden en de nog beperkte mogelijkheden van V2G (Vehicle-to-Grid), en wat dit in de praktijk betekent voor gebruik, planning en gemak.

De logische volgende stap: elektrisch rijden

Na ruim 10 jaar bezig te zijn geweest met het opwekken en besparen van energie, was de volgende logische stap voor mij het overstappen naar elektrisch rijden. Daarmee kon ik mijn eigen opgewekte stroom direct gebruiken.

Mijn idee: direct naar V2G

Ik heb gekozen voor een Kia EV6 en daarbij hoorde natuurlijk ook een eigen laadpaal. Mijn idee was om meteen de volgende stap te zetten: V2G (Vehicle-to-Grid). Daarmee zou ik niet alleen mijn auto opladen met zonnestroom, maar ook energie kunnen terugleveren vanuit de auto naar mijn huis of het net.

In theorie een perfecte aanvulling op mijn energieverhaal. In de praktijk bleek het echter nog te vroeg.

Waarom V2G nog niet werkte

Vanuit de autoleverancier kreeg ik te horen dat de benodigde kabel nog niet beschikbaar was en dat ook de functionaliteit op de auto nog niet actief was. Wanneer dat wel zou komen, was op dat moment nog niet duidelijk.

Ook bij leveranciers van laadpalen kreeg ik een vergelijkbaar beeld. V2G stond nog in de kinderschoenen. De bestaande oplossingen waren beperkt beschikbaar, vaak alleen 1-fase en niet geschikt voor mijn situatie. Daarnaast lagen de kosten aanzienlijk hoger dan bij een normale laadpaal (€ 4.500 exclusief installatie).

Kortom: de techniek was er deels, maar nog niet volwassen genoeg voor praktisch gebruik.

Mijn keuze: een oplossing die nu wél werkt

Ik heb daarom besloten om niet te wachten en te kiezen voor een betrouwbare oplossing die nu wél werkt. Dat is de Wallbox Copper SB geworden voor € 2.100 (inclusief installatie).

Daarmee kan ik mijn auto opladen met mijn eigen zonnestroom en ben ik voorbereid op de toekomst, zonder afhankelijk te zijn van techniek die nog in ontwikkeling is. Dat sluit goed aan bij mijn bredere keuzes rondom mijn energie-installatie en het slimmer benutten van zelf opgewekte stroom.

Terugkijkend

Terugkijkend was mijn eerste gedachte om direct V2G toe te passen misschien iets te ambitieus. Maar dat past ook wel bij de afgelopen jaren: steeds zoeken naar de volgende stap.

Soms betekent dat ook: even wachten tot de techniek er echt klaar voor is.

Heb ik mijn investering uit 2010 terugverdiend?

In deze blog kijk ik terug of mijn investering in zonnepanelen uit 2010 daadwerkelijk is terugverdiend, op basis van mijn eigen opbrengsten, kosten en ervaringen.

In 2010 begon ik deze blog met één duidelijke vraag: kan ik mijn energierekening verlagen met zonne-energie? Mijn doel was om de kosten te halveren en de investering binnen 10 jaar terug te verdienen.

Die totale investering bedroeg uiteindelijk ongeveer €32.000 en bestond niet alleen uit zonnepanelen, maar ook uit zonnecollectoren, buffervaten en een CV-haard. Ruim tien jaar later is het tijd om de balans op te maken.

De zonnepanelen hebben al die jaren gedaan wat ik ervan verwachtte en leveren normaal gesproken ruim 4.000 kWh per jaar op. Daarmee vormen ze de stabiele basis van de besparing.

Op mijn jaarafrekening van januari 2021 (over 2020) stond een totaalbedrag van €1.743,39. Dat geeft een goed beeld van de situatie na ongeveer 10 jaar. Daarmee is de energierekening meer dan gehalveerd ten opzichte van de circa €4.000 in 2010.

Terugkijkend zie ik een duidelijk verschil tussen de onderdelen van mijn investering. De zonnepanelen hebben zich keurig binnen de gestelde termijn terugverdiend. Het warmwatersysteem met zonnecollectoren en de CV-haard heeft dat doel echter niet gehaald en vraagt duidelijk meer tijd om rendabel te worden.

Jaarafrekening Eneco 2020

Mijn oorspronkelijke doel was om de totale investering binnen 10 jaar terug te verdienen. Dat is voor het geheel niet volledig gelukt, maar voor de zonnepanelen wel.

En misschien nog belangrijker: de energierekening is structureel fors gedaald ten opzichte van 2010. Daarmee is het belangrijkste doel in de praktijk wél bereikt.

Als ik terugkijk, zou ik dezelfde keuze voor zonnepanelen zonder twijfel opnieuw maken. Voor het warmwatersysteem zou ik dat nu anders aanpakken.

Verdere daling energiekosten 2015

Deze week heb ik mijn energierekening van 2015 ontvangen. Net als in voorgaande jaren hebben de zonnepanelen meer opgeleverd dan verwacht en waren de zonuren gunstig.

In de grafieken hieronder is goed te zien hoe mijn elektriciteitsverbruik zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat mijn huishouden is veranderd: van vijf personen in 2013 naar vier in 2014 en drie in 2015. De daling is dus niet alleen toe te schrijven aan de zonnepanelen.

Ontwikkeling van het verbruik sinds 2009.

Toch is het verschil met 2009 indrukwekkend. Het elektriciteitsverbruik is gedaald van 9.860 kWh naar 1.756 kWh per jaar. Dat betekent een besparing van ruim 8.000 kWh, wat neerkomt op ongeveer €1.760 per jaar.

De zonnepanelen leveren circa 4.500 kWh per jaar. De overige besparing komt dus voort uit energiebesparende maatregelen en bewuster gebruik.

Als ik kijk naar de investering in zonnepanelen, dan heb ik deze effectief binnen 8 jaar terugverdiend. Dat bevestigt voor mij dat dit een zeer rendabele investering is.

Het gasverbruik is na de laatste reparaties stabiel, maar het warmwatersysteem blijft financieel achter bij de verwachtingen. Mijn advies is daarom duidelijk: begin met zonnepanelen. Dat is de meest rendabele stap. Voor warmwatersystemen heb je meer geduld nodig.

Oost-west opstelling

Onlangs las ik dat een oost-west opstelling op een plat dak mogelijk een kortere terugverdientijd kan hebben dan een traditionele opstelling richting het zuiden.

Bij een traditionele opstelling worden panelen naar het zuiden gericht en is de opbrengst per paneel optimaal. Het nadeel is dat de rijen verder uit elkaar moeten staan om schaduw te voorkomen, waardoor er minder panelen op het dak passen.

Bij een oost-west opstelling worden de panelen in twee richtingen geplaatst. Hierdoor is de opbrengst per paneel iets lager, maar passen er wel meer panelen op hetzelfde dak.

In mijn berekening bleek het volgende:

• Zuid-opstelling: minder panelen, maar hogere opbrengst per paneel
• Oost-west opstelling: ongeveer 50% meer panelen, maar circa 10% minder opbrengst per paneel

Per saldo levert een oost-west opstelling meer totale elektriciteit op.

De terugverdientijd hangt vooral af van de prijs per paneel. Als extra panelen relatief goedkoper zijn, kan de oost-west opstelling financieel aantrekkelijker zijn. Is dat niet het geval, dan ligt de terugverdientijd iets hoger.

Mijn ervaring is dat de terugverdientijd bij een oost-west opstelling soms iets langer is, maar dat de totale opbrengst over de levensduur hoger ligt. Daardoor kan deze opstelling op de lange termijn juist meer opleveren.

Conclusie
Heeft u een plat dak en voldoende ruimte, dan is het zeker de moeite waard om naast een traditionele opstelling ook een oost-west opstelling te laten doorrekenen. De beste keuze hangt uiteindelijk af van de beschikbare ruimte en de prijs per paneel.

Optimale hellingshoek voor een plat dak

Op een plat dak is een hellingshoek van ongeveer 35 graden theoretisch optimaal voor zonnepanelen in Nederland. In de praktijk wordt echter vaak gekozen voor een lagere hellingshoek, bijvoorbeeld 15 graden. Daar zijn een paar goede redenen voor.

• Bij een lagere hellingshoek is minder materiaal nodig en is de constructie minder gevoelig voor wind. Daardoor vallen de kosten lager uit. Het verschil in opbrengst is bovendien beperkt: ongeveer 2% minder bij 15 graden ten opzichte van 35 graden.
  
  
• Ook speelt schaduw een belangrijke rol. Bij een lagere hellingshoek kunnen de rijen panelen dichter bij elkaar worden geplaatst, zonder dat ze elkaar in de winter in de schaduw zetten. Hierdoor passen er vaak meer panelen op hetzelfde dak.
  
  
• Daarnaast is de hoogte van de installatie lager. Panelen staan bij 35 graden een stuk hoger boven het dak en zijn daardoor beter zichtbaar. Bij 15 graden liggen ze veel discreter en blijven ze binnen de dakranden.

Deze factoren samen maken dat een lagere hellingshoek in veel gevallen de beste keuze is.

Bij mijn vader (zie vorige blog) was vooral het uiterlijk doorslaggevend. Hij vond een hoge opstelling te opvallend en heeft daarom gekozen voor 15 graden. Het kleine verlies in opbrengst heeft hij daarbij bewust voor lief genomen.

Zonnepanelen: verdere daling investeringskosten

Vandaag zijn er bij mijn vader zonnepanelen geïnstalleerd. Hij heeft een plat dak en een jaarverbruik van ongeveer 3.800 kWh.

Na het vergelijken van meerdere offertes hebben we gekozen voor een leverancier met een goede prijs en duidelijke garanties. Er zijn 13 zwarte zonnepanelen van 315 Wp geplaatst, netjes afgewerkt en afgestemd op het dak.

Wat opvalt is hoe sterk de prijzen zijn gedaald. Vergeleken met mijn eigen installatie in 2010 zijn de kosten inmiddels vrijwel gehalveerd, terwijl de kwaliteit en uitstraling juist zijn verbeterd.

Op basis van de huidige prijzen komt de terugverdientijd uit op ongeveer 7 jaar. Dat is opvallend vergelijkbaar met mijn eigen situatie destijds (circa 8 jaar), terwijl ik toen nog subsidie kreeg. Het verschil is dus vooral dat de lagere aanschafprijs de rol van subsidie heeft overgenomen.

Voorbeeld van de verwachte opbrengst en terugverdientijd.

Energierekening 2014

Vandaag heb ik mijn energierekening van 2014 geanalyseerd. Het was een uitzonderlijk goed jaar, met veel zonuren en daardoor een hoge opbrengst van de zonnepanelen.

In de grafiek hieronder is duidelijk te zien hoe mijn elektriciteitsverbruik zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Sinds de installatie van de zonnepanelen is het verbruik sterk gedaald.

(Eind 2008 ben ik overgestapt naar Greenchoice)

Daarbij moet ik wel opmerken dat niet alles door de zonnepanelen komt. Ons huishouden is van vijf naar vier personen gegaan en het waterbed is vervangen. Toch blijft het verschil met 2009 indrukwekkend.

Op basis van de cijfers heb ik de investering in zonnepanelen in ongeveer 8 jaar terugverdiend. Voor het totale systeem ligt de terugverdientijd rond de 13 jaar.

Eind oktober 2014 is de CV-ketel vervangen en is het warmwatersysteem vereenvoudigd en opnieuw in gebruik genomen. Hoewel dit pas aan het einde van het jaar effect had, heeft het toch bijgedragen aan het laagste gasverbruik sinds 2010.

Ik ben benieuwd wat dit in 2015 gaat betekenen voor een volledig jaar.

Berekening van de terugverdientijd.

Roosters in vensterbank

Deze week heb ik drie offertes aangevraagd voor het vervangen van de CV-ketel en het optimaliseren van het warmwatersysteem. Eén van de installateurs gaf daarbij een simpele, maar effectieve tip. De vorige huiseigenaar had een vensterbank direct boven de convector geplaatst, waardoor de warmte nauwelijks de kamer in kon.

De oplossing bleek eenvoudig. Ik heb zelf een aantal gaten in de vensterbank gezaagd en ventilatieroosters geplaatst. Hierdoor kan de warme lucht nu wel goed omhoog stromen.

Het resultaat is direct merkbaar: de warmte van de convector wordt eindelijk optimaal benut.

Storing CV-Ketel

Na bijna vier jaar gebruik merkte ik dat de druk in het verwarmingssysteem steeds verder terugliep. Om de paar dagen moest ik water bijvullen, wat duidelijk wijst op een lekkage.

Omdat de oorspronkelijke installateur niet meer bestaat, heb ik een andere monteur ingeschakeld. Hij kon echter geen lekkage vinden in het CV-circuit. Uiteindelijk heeft een CV-monteur de ketel zelf gecontroleerd. Daar bleek het probleem te zitten: de warmtewisselaar in de CV-ketel lekte. Het water werd intern afgevoerd naar het riool, maar daarmee ging ook warmte verloren. De wisselaar moest dus vervangen worden.

De monteur gaf aan wat hij in 2010 al had gezegd: een CV-ketel is eigenlijk niet ontworpen om met voorverwarmd water uit een zonnecollectorsysteem te werken. Dit kan op termijn problemen geven met de wisselaar.

Dat betekent dat er niet alleen een nieuwe wisselaar nodig is, maar dat ik ook kritisch moet kijken naar de aansluiting van het systeem. Anders is de kans groot dat hetzelfde probleem zich in de toekomst opnieuw voordoet.